Keizer & Co

Omgaan met weerstand: de Roos van Leary

recensie afbeelding

Roos van Leary

Grondlegger van dit model is de Amerikaanse psycholoog Timothy Leary. Leary ontwikkelde zijn ‘roos’ rond 1954 op basis van duizenden observaties van menselijk gedrag. Hij keek daarbij naar de mate van invloed (macht) en de mate van acceptatie (samenwerking) tussen mensen.

Basisuitkomsten van zijn onderzoek waren: 

  • ‘Gedrag roept gedrag’ op en ‘actie is reactie’.
  • Gedrag is voorspelbaar en je kunt invloed uitoefenen om gedrag bewust en effectief in te zetten.

Leary vertaalde dit gegeven naar een model, geïnspireerd op een windroos: de roos van Leary

Veel invloed hebben noemen we ‘bovengedrag’ (iemand is expressief, praat luid, heeft ideeën en invloed en uit dat ook); weinig invloed heet ‘ondergedrag’ (iemand is wat introvert, praat zacht, schikt zich makkelijk naar de ander).Iemand die ideeën en meningen van de ander makkelijk accepteert vertoont ‘samengedrag’ en wanneer iemand tegen de ander ingaat, het oneens is met de ander vertoont hij/zij ‘tegengedrag’.

Alle vormen van gedrag zijn okee, alhoewel je - als het gedrag steeds explicieter wordt, je gedrag dus steeds extremer wordt (buitenste rode cirkel). Iemand kan tegenwerken door "ja, maar ..." te zeggen of - veel extremer - de boel gaan saboteren en daardoor zelfs schadelijk zijn voor zijn omgeving. Het is dus niet altijd even effectief om bepaald gedrag in te zetten. Toch reageren we vaak automatisch op het gedrag van een ander, want:  

  • Bovengedrag roept ondergedrag op. Zolang iedereen dit accepteert, is er niets aan de hand.
  • Samengedrag roept samengedrag op. Als iedereen dit prima vindt, moet je lekker blijven samenwerken. Het risico kan bestaan dat er weinig nieuws gebeurt en niemand elkaar meer uitdaagt om te veranderen.
  • Tegengedrag roept tegengedrag op. Als dat te lang duurt, zorgt dat voor conflicten. Om dit te verkomen, helpt het om ander gedrag te vertonen dan dat je sterk geneigd bent om te doen.

Hoe zet je ander gedrag in om effectief te communiceren? Verander de wereld, begin bij jezelf!

  1. Kijk welk gedrag de ander vertoont (zie schema) en sluit aan op hetzelfde niveau (als de ander onder zit, ga jij ook onder zitten.

  2. Steek over naar ‘de andere kant’ (dus van aanvallend naar leidend of van leidend naar helpend).

  3. Als de ander niet meteen meegaat, blijf je – met respect voor de ander – consequent en bewust vasthouden aan dit gedrag totdat je doel is bereikt.

In trainingen, workshops en soms ook in coachgesprekken maken we vaak gebruik van dit model om de communicatie tussen mensen duidelijk te maken aan de hand van eigen casuïstiek. Want je kunt heel lang praten over gedrag, maar het zelf doen en beleven geeft het meeste inzicht. Meer weten? Mail gerust!